Σελίδες (μια κύρια σελίδα,και μια δεύτερη που περιλαμβάνει ένα αφιέρωμα στην πόλη που ζω.)

athens time

ΡΑΦΗΝΑ! Η πόλη που ζω και μεγάλωσα!

Ένα αφιέρωμα στην πόλη που ζώ και μεγάλωσα!
Η Ραφήνα είναι το λιμάνι των Μεσογείων στις ακτές της Ανατολικής Αττικής. Καλύπτει έκταση 19.000 στρεμμάτων και ο πληθυσμός της ανέρχεται στους 10.701 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2001. Απέχει από την Αθήνα περίπου 25 χλμ.Με το σχέδιο Καλλικράτης ενώθηκε την 1η Ιανουαρίου 2011 με το Πικέρμι σε ενιαίο δήμο.


Συντεταγμένες: 38°01′19″N 24°00′30″E
(Γεωγραφικές συντεταγμένες με της οποίες προσδιορίζεται η θέση της πόλης στην επιφάνεια της γης. βάση γεωγραφικού πλάτους και γεωγραφικού μήκους.)



Mερικά ιστορικά στοιχεία για την πόλη.

Ένας από τους 100 Δήμους των Αθηνών που ορίστηκαν από τον Κλεισθένη ήταν και ο ΑΡΑΦΗΝ (η ονομασία Ραφήνα προκύπτει από την μετάθεση του αρχικού γράμματος άλφα της λέξης Αραφήν στο τέλος). Εδώ ζούσε μία από τις 10 φυλές της Αττικής με ηγέτη τον Αραφήνα, έναν από τους 100 ήρωες της Αττικής. Όλη η παραλία από την Ραφήνα μέχρι τη σημερινή Λούτσα λεγόταν «Αραφηνίδες Αλές». Η Ραφήνα πρέπει να αποτελούσε σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, μεγάλο εμπορικό κέντρο με διασυνδέσεις με την Εύβοια, την κυρίως Ελλάδα και τις Κυκλάδες.
Στην περιοχή του Δήμου Ραφήνας έχουν εντοπισθεί ευρήματα Πρωτοελλαδικής ανάπτυξης (θέση Μαρίκες και πάνω από το λιμάνι) καθώς και Βαλανείο Ρωμαϊκών χρόνων. Η αρχαία Ραφήνα βρίσκεται πάνω από το λιμάνι, σε μικρό λόφο που «επιβλέπει» την ακτή. Στον οικισμό της Ραφήνας ανασκάφηκαν προϊστορικά ορθογώνια σπίτια με δίρριχτη στέγη και εγκαταστάσεις για την κατεργασία του χαλκού. Ο οικισμός προστατευόταν μερικώς από ισχυρή οχύρωση. Οι οικίες ήταν ορθογώνιες, σχετικά ευρύχωρες και μοιράζονταν τους τοίχους με τις διπλανές. Η οργάνωση του οικισμού ήταν κανονική σε σύγκριση με το γειτονικό Ασκηταριό.
Στη θέση Ασκηταριό (παραλία Μαρίκες), και σε τριγωνικό σχήμα, ευρέθησαν οχυρωμένοι οικισμοί της πρώιμης εποχής του Χαλκού (3200-2000 π.X.). Η πρωτοελλαδική ακρόπολη του Ασκηταριού ήταν χτισμένη πάνω στο ομώνυμο ακρωτήρι. Το ακρωτήριο, μερικώς παρέχει μια φυσική οχύρωση, καθώς η Ανατολική και Βορειοδυτική πλευρά συνίσταται από βράχους που πέφτουν στη θάλασσα. Η τρίτη Νοτιοδυτική πλευρά είναι η μόνη προσβάσιμη πλευρά. Ηταν μια συσπειρωμένη οικιστική εγκατάσταση. Τα κτίρια ήταν πολύ κοντά το ένα στο άλλο με μονοπάτια ανάμεσα τους. Νεκροταφείο πρέπει να υπήρξε στο χαμηλότερο ακρωτήριο στα ανατολικά της θέσης.
 Στην κοιλάδα του μικρού τοπικού χειμάρρου, περίπου 1 χλμ. από την παραλία, ανασκάφηκαν οικοδομήματα και λουτρό (Βαλανείο)  των ύστερων ρωμαϊκών χρόνων  (3ος-4ος αι. μ.X.). Στο χώρο εμπειρικά διακρίνονται ο κεντρικός ελλειψοειδής θολωτός χώρος με το θερμό νερό, φαίνονται τα διάχωρα όπου ήταν οι λεκάνες, οι αγωγοί, η εγκατάσταση των υποκαύστων, ο χώρος όπου κανείς μπορεί να υποθέσει ότι φιλοξενούσε τα ατμόλουτρα και ο η πισίνα με το κρύο νερό.
 Η σύγχρονη ιστορία της Ραφήνας αρχίζει το 1923. Επιτροπές των Τριγλιανών προσφύγων ορίστηκαν να δουν και να μεταφέρουν στους υπόλοιπους τη πρώτη εικόνα από τη Ραφήνα και το Σουφλάρι. Ήταν Μάης του 23. Στη Ραφήνα μένουν ένα βράδυ στο Ξενοδοχείο του Σκουζέ(αργότερα εκεί στέγασαν οι πρόσφυγες  μετά την εγκατάσταση τους το Σχολείο, το Κοινοτικό κατάστημα, την Αστυνομία.) πάνω από το λιμάνι, περιδιαβαίνουν τον τόπο είδαν τα αμπέλια, τα χωράφια. Κατεβαίνουν στο λιμάνι μιλούν με τους λιγοστούς Στουραίτες και Μαρμαριώτες ψαράδες και μαθαίνουν ότι υπάρχει πολύ και καλό ψάρι.

Στις 21 Ιουνίου 1923 στο υπ. αρ. 165 φύλλο της Εφημερίδας της Κυβέρνησης (τεύχος 1ο ) δημοσιεύεται η απαλλοτρίωση του κτήματος Σκουζέ (σημερινά όρια Δήμου Ραφήνας) από το κράτος. Ενώ στις 13 Ιουλίου 1923 υπ. αρ. 190 φύλλο της Εφημερίδας της Κυβέρνησης (τεύχος 1ο) δημοσιεύεται η παραχώρηση του απαλλοτριωμένου αυτού κτήματος στους εκ Τρίγλιας Βιθυνίας Μικράς Ασίας πρόσφυγες. Η Μικρασιατική καταστροφή είχε επιφυλάξει, και για τους Έλληνες κατοίκους της Τρίγλιας, ( υπολογίζεται ότι ο πληθυσμός της ήταν 6500 κάτοικοι, μεταξύ των οποίων λίγες δεκάδες οικογένειες Τούρκων),  όπως και για το σύνολο του Ελληνισμού της Ιωνίας, τον σκληρό δρόμο του ξεριζωμού και της προσφυγιάς. Πάνω στους αραμπάδες, με ένα τσουκάλι, ένα ντέτζερη και λιγοστά ρούχα φθάνουν οι πρώτοι μόνιμοι κάτοικοι στη Ραφήνα. Έναν τόπο όπου δεν υπήρχε τίποτε άλλο παρά τα υποστατικά, οι αποθήκες και το μικρό ξενοδοχείο του Σκουζέ. Ο μεγάλος ευεργέτης της Τρίγλιας και της Ραφήνας ο καπετάν Φίλιππος Καβουνίδης, στέλνει το καράβι του το «Ελλήσποντος» στη Τένεδο, παίρνει τους πρόσφυγες που έχουν απομείνει εκεί, δένουν και τρεις βάρκες τριγλιανές που γλύτωσαν στο διωγμό και φθάνουν στη Ραφήνα 29 Αυγούστου του 1923, έναν ακριβώς χρόνο από τον ξεριζωμό. Αυτές οι βαρκούλες αποβιβάζουν και τους πρόσφυγες και τα «μπογαλάκια» τους. Τις δύο πρώτες μέρες έρχονται δύο γεγονότα να θυμίσουν ότι η ζωή συνεχίζεται…Το ευχάριστο είναι η γέννηση του Δημήτρη Καπάνδρια του Χρυσόστομου, που πρωτοβλέπει το φως στη Ραφήνα και ένα δυσάρεστο ο θάνατος της Μαριάνθης Λούτζογλη από κοιλιακό τύφο. Στην όμορφη αυτή νέα πατρίδα  για τους πρόσφυγες  υπήρχε και ένα σημαντικό «κουσούρι», ήταν το έλος, η εκβολή του σημερινού ρέματος, που τότε κατελάμβανε περισσότερο χώρο. Η ελονοσία λοιπόν ήταν το άσχημο επακόλουθο και χάθηκαν πολλές ζωές τότε μέχρι το 1930 που το ίδρυμα Ροκφέλερ το αποξήρανε. Το 1924 το Ελληνικό Δημόσιο αναθέτει στον αγγλικό οίκο «Χάμπρο» να κτίσει το συνοικισμό, και κάθε σπίτι να έχει ένα στρέμμα οικόπεδο. Οι πρόσφυγες όμως αντιδρούν, θέλουν μικρότερα οικόπεδα αφού και στη Τρίγλια τα σπίτια τους ήταν κολλητά. Έτσι αποφασίστηκε ο συνοικισμός να χωρισθεί σε οικόπεδα ου μισού στρέμματος.

.Από την άφιξη τους οι Τριγλιανοί μέχρι το 1930 δεν αποτελούσαν Κοινότητα σύμφωνα με το νόμο αλλά προσφυγική ομάδα με την στρογγυλή σφραγίδα να γράφει «Δημογεροντία Τριγλίας (Βιθυνίας) –Σωματείον Ανεγνωρισμένον -1922 Αθήναι» και αναγράφει ως έδρα την οδό Γ. Σταύρου 2 (όπου και τα γραφεία των αφων Σταυρίδη).
Το 1930, με νόμο πλέον, έχουμε την Κοινότητα Ραφήνας, και σε δύο-τρία χρόνια απόκτησε ηλεκτρικό και έγινε το πρώτο δίκτυο ύδρευσης. Μάλιστα το 1932 ιδρύθηκε και ο αθλητικός σύλλογος με την επωνυμία «Αθλητική Ένωση Τριγλίας Ραφήνας».
Η πρώτη αποζημίωση των προσφύγων σε μετρητά και ομολογίες δόθηκε το 1928. Εκείνη την εποχή ο Φίλιππος Καβουνίδης ήταν σε δεινή οικονομική θέση και ζήτησε δάνειο από τους πρόσφυγες, οι συγχωριανοί του ανταποκρίθηκαν ομόθυμα να βοηθήσουν τον καπετάνιο. Όλοι προσφέρθηκαν και μέσα στις ημερομηνίες (περίπου εξάμηνο) που είχε υποσχεθεί ο Καβουνίδης τους επιστρέφει τα χρήματα και μάλιστα έντοκα. Κανείς Τριγλιανός όμως δεν παίρνει τον τόκο, η απάντηση τους ήταν ότι: «Κάναμε και μείς μια φορά το χρέος μας απέναντί σου». Το πρώτο βαπόρι που ήλθε στο μικρό λιμανάκι της Ραφήνας για να εκτελεί δρομολόγια απέναντι στην Εύβοια ήταν το «Τρίγλια» του Καβουνίδη. Ήταν αυτό το ίδιο πλοίο που κάποτε έπλεε περήφανα στη Προποντίδα στο δρομολόγιο Κωνσταντινούπολης - Μουδανιών - Τρίγλιας.
Το 1946 μετά από ενέργειες των τοπικών υπευθύνων στη Κοινότητα και το Λιμενικό Ταμείο, το Δημόσιο παραχώρησε ένα τσιμεντόπλοιο γερμανικής κατασκευής βυθισμένο στον Σκαραμαγκά  που ανελκύσθηκε, ρυμουλκήθηκε και τοποθετήθηκε στο λιμάνι. Αυτό για πολλά χρόνια ήταν η αποβάθρα του λιμανιού και ένα από τα «αξιοθέατα» της πόλης.

Η πρώτη εκκλησία της Ραφήνας ήταν αυτή αντίκρυ στο νεκροταφείο, της Παναγίτσας που καταστράφηκε από φωτιά το 1929, και αργότερα ξανακτίσθηκε. Παράλληλα οι πρόσφυγες κτίζουν νέα εκκλησία στο χώρο που σήμερα είναι ο ΟΤΕ στην πλατεία. Από αυτήν έχει απομείνει μόνο η Αγία Τράπεζα, το σημερινό εκκλησάκι του Αγίου Φανουρίου. Η κεντρική εκκλησία της Παντοβασίλισσας θεμελιώθηκε στις 8 Σεπτέμβρη του 1946,την ημέρα που γιορτάζει, και πρωτολειτούργησε στις αρχές της δεκαετίας του 50, ενώ ολοκληρώθηκε και εγκαινιάσθηκε πάλι 8 Σεπτέμβρη του 56, από τον Μητροπολίτη Αττικής και Μεγαρίδος Ιάκωβο.

Η Διασταύρωση (2,5 χλμ από το λιμάνι της Ραφήνας), όπως φαίνεται από το όνομά της, αποτελεί σημείο συνάντησης δύο βασικών οδικών αξόνων, εκείνου που οδηγεί προς Ραφήνα και εκείνου που οδηγεί στον Μαραθώνα. Η ύπαρξη λιγνίτη στην περιοχή της Ραφήνας ήταν γνωστή τουλάχιστον από το 1878. Σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες μια επιχείρηση εκμετάλλευσης στη Διασταύρωση Ραφήνας ξεκίνησε γύρω στα 1915-16 στα χρόνια του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου, όταν η ζήτηση για ενεργειακές ύλες οδήγησε σε αύξηση των εκμεταλλεύσεων λιγνίτη. Ως πρώτος διαχειριστής των κοιτασμάτων στη Διασταύρωση θεωρείται ο γιος του Γερμανού μεταλλειολόγου Αιμίλιου Γρώμμαν, ο Γεώργιος.
 Στην απογραφή του 1889 αναφέρεται η Αραφήνα με 55 κατοίκους, 33 άρρενες και 22 θήλεις, ενώ στην απογραφή του 1920 παρουσιάζεται με 136 κατοίκους, 115 άρρενες και 21 θήλεις. Η αύξηση του ανδρικού πληθυσμού της περιοχής οφείλεται στα λιγνιτωρυχεία και είναι επίσημη ένδειξη της παρουσίας ανθρακωρύχων στη Διασταύρωση. Η καταγωγή των ανθρακωρύχων πέρα από την Εύβοια και τη Σέριφο ήταν από Ήπειρο , Κω και Κρήτη.
 Στις 4 του Δεκέμβρη οι λιγνιτωρύχοι πανηγύριζαν την προστάτιδα τους Αγία Βαρβάρα, της οποίας το εκκλησάκι, πάνω στη λεωφόρο Μαραθώνος, μαρτυρά ως σήμερα την παρουσία λιγνιτωρυχείων στη περιοχή. Ένα πανηγύρι πραγματική λαοσύναξη καθώς συμμετείχαν και οι Τριγλιανοί και άλλοι Μεσογείτες. Το άλλο πανηγύρι για τους κατοίκους της Διασταύρωσης, ήταν στις 26 Ιουλίου, της Αγίας Παρασκευής, πρόκειται για το μικρό εκκλησάκι στην είσοδο σήμερα Καλλιτεχνούπολης.
 Η λειτουργία των λιγνιτωρυχείων σταμάτησε το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1960. Όμως οι περισσότεροι λιγνιτωρύχοι έμειναν στη περιοχή και στράφηκαν σε άλλα επαγγέλματα(οικοδομή, καμίνια κλπ). Το Δημοτικό σχολείο στη Διασταύρωση δημιουργήθηκε το 1957.Τον ίδιο χρόνο και η ποδοσφαιρική ομάδα «Θύελλα». Ο Ι.Ν. της Αναλήψεως άρχισε να οικοδομείται το 1970.

Ο Δήμος της Ραφήνας σύμφωνα με την απογραφή του 2001 έχει περίπου 12.000 κατοίκους, παρουσιάζοντας αύξηση από το 1971 της τάξης του 350% ! Η σημερινή πραγματικότητα όμως (Λεωφ. Μαραθώνος, αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος) έχει αλλάξει άρδην την εικόνα του 2001, αφού οι πιο μέτριοι υπολογισμοί ανεβάζουν τον πληθυσμό στις 18.000. Παράλληλα τους καλοκαιρινούς μήνες ο αριθμός αυξάνεται στους 40 με 50 χιλιάδες. Για πολλά χρόνια, από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 μέχρι το 2000, το Κοινοτικό κατάστημα ή το Δημαρχείο ήταν το κτίριο που στεγάζεται σήμερα η φιλαρμονική. Σήμερα πέρα από το νέο Δημαρχείο που λειτουργεί, τελειώνει και το Πνευματικό Κέντρο που θα ανοίξει νέους δρόμους στα πολιτιστικά της πόλης. «Το σπίτι της Τρίγλιας», είναι το λαογραφικό μουσείο της πόλης. Εκεί βρίσκονται κειμήλια Τριγλιανών και φωτογραφικό υλικό από την Τρίγλια και τις πρώτες δεκαετίες της Ραφήνας. Το κτίριο είναι διατηρητέο, κατασκευής του 1924. Φτιάχτηκε με πολλή αγάπη και μεράκι για να διαφυλάξει και να μεταδώσει την ανάμνηση και τη γνώση στους νεότερους.
συμπληρωματικά να αναφέρω και μερικά στοιχεία απο την περίοδο της Γερμανικής κατοχής.....

Οι Γερμανοί μπήκαν στη Ραφήνα την Πρωτομαγιά του 1941. Στη μέση της χωμάτινης τότε κεντρικής πλατείας Πλαστήρα κάνουν προσκλητήριο σε ένα χωριό έρημο από ανθρώπους. Οι Ραφηνιώτες πίσω από τις γρίλιες των παραθύρων τους, παρακολουθούσαν τις κινήσεις των στρατιωτών που έμοιαζαν με αυτές των ρομπότ. Η ανοιξιάτικη μέρα ήταν ηλιόλουστη και πολλοί από αυτούς αφού επιτάσσουν τα ξενοδοχεία της Ραφήνας πηγαίνουν στη θάλασσα.
Μέσα στον Μάη φθάνουν και άλλοι Γερμανοί στρατιώτες και αναζητώντας μονιμότερες εγκαταστάσεις ανεβαίνουν στον λόφο της Παναγίτσας ή Οχυρό όπως το λέμε σήμερα. Εκεί αρχίζουν να κατασκευάζουν μόνιμα καταλύματα. Τα οχυρωματικά έργα των Γερμανών ξεκίνησαν από το λόφο του Οχυρού αλλά συνεχίστηκαν και κοντά στις ακτές της Ραφήνας και τις παραλίες.
Κάθε Ραφηνιώτης από 16 έως 60 χρονών ήταν υπόχρεος σε αγγαρεία μια μέρα την εβδομάδα. Η αγγαρεία ήταν κυρίως το σκάψιμο των ορυγμάτων, το άνοιγμα υπόγειων στοών στα σπλάχνα του λόφου Οχυρό και το ρίξιμο μπετόν για να σκεπαστούν οι στοές και για να κατασκευάσουν τις βάσεις των πολυβολείων. Αμοιβή ήταν ένα κομμάτι μαύρο ψωμί λες και ήταν φτιαγμένο από ροκανίδι και λίγα ξερά, πολλές φορές μουχλιασμένα, δαμάσκηνα.
Στον λόφο του «Οχυρού», υπήρχαν διάσπαρτα πέντε τεράστια κανόνια φερμένα καθώς έλεγαν από τη Γαλλία, από τη περίφημη γραμμή Μαζινό. Τα κανόνια αυτά ήταν περιστρεφόμενα κατά 270 μοίρες και στηριζόντουσαν σε κυκλικές βάσεις από μπετόν. Οι βάσεις αυτές με διάμετρο ως και 15 μέτρα, είχαν περιμετρικά τους υπόγειες τσιμέντινες αποθήκες πυρομαχικών και βέβαια υπήρχαν ορύγματα βάθους ως και 1,5 μέτρο ώστε να επικοινωνούν μεταξύ τους αλλά και με τους θαλάμους. Η θέση ήταν στρατηγική. Μπορούσαν να εποπτεύουν όλη τη περιοχή από τον Σχοινιά μέχρι το Πόρτο Ράφτη. Μάλιστα μερικές βίλλες στην περιοχή του Αγίου Νικολάου Ραφήνας τις κατεδάφισαν ώστε να έχουν ακόμη καλύτερη ορατότητα προς Μαραθώνα.
.Κατά τη διάρκεια της κατοχής έδρασαν στη Ραφήνα αντιστασιακές ομάδες του ΕΑΜ καθώς επίσης «υφάνθηκε» ένα δίκτυο για την διαφυγή στη Μέση Ανατολή με πρώτο σταθμό τον Τσεσμέ. Μεταξύ των γνωστών πολιτικών που διέφυγαν από τη Ραφήνα είναι ο πρώην πρωθυπουργός Παναγιώτης Κανελλόπουλος και ο πρώην υπουργός Γιάννης Χαραλαμπόπουλος.
Τα καΐκια της διαφυγής ήταν η «Παναγία», η «Αγία Παρασκευή» αλλά και το πιο γνωστό «Αγία Κυριακή». Γνωστό από το τραγούδι του Βίρβου, «Τολέγαν Άγια Κυριακή εκείνο το καΐκι…Αλεξάνδρεια, Ραφήνα πήγαινε τα χρόνια εκείνα, και για μπάρκο μες στα αμπάρια είχε όλο παλικάρια…»
Πάνω σε παλιά πολυβολεία των Γερμανών είναι κτισμένος ο Άγιος Νικόλαος και η Αγία Μαρίνα. Αλλά και το πρώτο σχολείο μετά την κατοχή, στο κέντρο του συνοικισμού, φτιάχτηκε από την ξυλεία που άφησαν στο τέλος του πολέμου οι Γερμανοί στο οχυρό.
Ο Γερμανικός στρατός κατοχής έφυγε από τη Ραφήνα στις 12 Οκτώβρη του 1944. Σήμερα ο λόφος του Οχυρού πέρα από το Γυμνάσιο Λύκειο και τις αθλητικές εγκαταστάσεις που φιλοξενεί, διαμορφώνεται από τη Δημοτική Αρχή σ΄έναν ελκυστικό χώρο αναψυχής και πολιτισμού


 (Τα ιστορικά στοιχεία τα έχω δανειστεί απο το site του κυρίου Βασίλη Πιστικίδη τέως αντιδημάρχου Ραφήνας και νυν αντιπρόεδρου Δ.Σ. Δημοτικού συμβουλίου δήμου Ραφήνας-Πικερμίου (www.vpistikidis.gr))
Παρακάτω τοποθετώ μερικές παλαιότερες φωτογραφίες απο την Ραφήνα.




 και κάποιες νεότερες χρονολογικά φώτο.


Links:
η επίσημη ιστοσελίδα του δήμου: Δήμος Ραφήνας-Πικερμίου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου